תג מ8מ1.ן חאפו1ומתמ1נצ 41,ד1611ם 6תע2עמ8מ/2ע21עפ אע צע1פ

8 .טס זאו

9ג) 2 12/5818

שא9ט10010006 1.42412

צצפצט,ז4,ע 48 זא /1נ1 08 1,261 01:) טמ אעשידג, 111 מופ!נפמסזצ

2

אה דאוםי) 8668 ופוטסנ1צ, זא א116,/וו

פ5דזדעפטע1,8559861א , 51 111 ג,

אט דאעס צססם תמפנסטפנצ 41 א10דע, א פדדעפט4-4 ,59 1א , 1דפ עט 1ד דע

60 881124מ19110פסנצ | 250-4900 413

)תע0ס. מע ויאע6אצ0ס80מגפ1נסמ1צ. ציעלעץ

עתד תסע ספאזספתאש? עס ןא,זא צתע4א תמ1ן1 תפ1וממנצ }ג,;11טסו1ם סתע8 ןעפ אק צ4ע1פ

;צם פעפונצסעע ,לע

4 1 01960ט) .ם 1006 1

1 1זט06ץט) 106 67 4716/ /ד111זזם1 11811ט711ב) זזוסנוזש6פ 1116 101111601101 1 ז111/50//10 .ם חזחטזסם הוח 100016 8160 208 06 +ז6ט10 1ס1011110011 16/3008 151911160118 0561 .כן /161

1010111115/6 800 614 5001 101111601101 679ט0111/'ש 160116116 8114 /רזזהבן 2 עס פמתאטזםץ סא פּמתעמזאתזא זא ז6116) 000 310615/1 8 1101

{ססתץפ 1201010021 8 68000/4.18קן 201060 עס ,6טחט 6װ00/66 סת 1 זסז1 002068 תסתק010ס עטס ע10 תסחהז1קפת1 סת 1 . ש016811014 100150 04 .151261 ,0ז16:05216 }0 1ת11202 600161/' 2084 0ס1סת 406 שט 4692 8

1285 /?זסקןסענק 4611606021ת1 סת8 +12עץעקסס 106 16506048 /6016-) 8008 ת310015 21ת14210 סת 1 תזגמנסס ססטק סח} ת1 /6ח614 18 4106 415 ,1606טשסתא עטס 04 0684 106 10 .פאססט ;טס תז -1460414160 06 גס ז106ס0 124עץעקסס +תסעזטס סת חס1תטצ 104 אעסטץ תגםקזס תג 15 +1 עס -- 0068 סתטז ששסחא טסץ 14 עס - צעסטצ 4018 0 +18צץקסס 6ע2061 תג 0(סת טסץ 1 .18061ט0ץ8ע01981121110 21 11גתזס צט עס ,153א 413-256-4900 24 סתסתק עט 5ט 024204ס 16256קן

(צוויוטע אויפלאַגע)

3 3 ילק יי וט ר 1946

פוּן זעלבּן מחבּר: , חשװנדיקע נעבם" (לידער) פאַרלאַג בּ. קלעצקין 1926 { גייצן שיבעלעך אַװעק? (מעשהלעך) פאַרלאַג יידישע שוליאָרגאַניזאַציע 1921 , פריירסצ* (לידער) פאַרלאַג גליטעראַרישע בּלעטער", 1935

4" - המו 21+14464 םג 58 צ 00 04,0ת /עת (40164826) 655 = 218 ם -- (10468216 0/8016) -- = 2262 /68:430 יע היהי --- 3166 1,116/811826, --

8ע922זג עז , 3:2/2),, זזהאט 4 עו 0

{ דזשיקע נאס דזשיקע גאָט געסט 9 9 י 9 מאַרש 9 5 : , : אַ מאַמע. .‏ . ,

ווען ס'בּליאַקעװעט מיין אױג ,

נאַבם + 5 8 2 1 כראָניקן אטִשׂאַקְאָ* +‏ . זרעזאָרטל + .2 אַ גאַס איך יאָר 1950 לידער פון מײן הײם בראָנִים + + 8 0

אַ טעלעגראָףיסלופ ,

צװוישן הימל, צװישן ים, שיף ,סאַטורן", , 5 מײין מורעם ,

1 פּ

מאַנעקענען ,

{/ ס

גויים, *ײ, ראָסן { :

1 מיין פּאַפּירענש ברוק

מיין פּאַפּירענע בּריק

מיין קאַפּעלע

צי קאָן דאָס בּאַזינגען אַ ליד אױימאָפּאָרטרעט

6

אַבריה .

1 9 8

ס'וועט אײנמאָל זיין

וו זאָל איך איצט גײן , דער זינגער ,

1 6

סּ

8

ס

ג-

2

8

6

6

נישט אַװי, נישט אַװי װיל מין בלוט ,

נהאַ לט

זייט

/1 עלעניעס

האַרבסט 9 8 9 1 1 ג כיבין אוױיף דער װעלט געקומען . 5 צואי ,

3 2 9 1 1 9

ביים שפּיגל

1 ב: 5 ג 9

אַבּריך , י : 5 9 : אין מײן שטוב דען אַ שיף . : 5 אַליז פון נאַכט

9 6 6 6

װינטער, : : 5 9 : : אױף הײימישן פעלד .‏ . . . צוּ דעם, וּאָם אין גערעכט . . . איך האָבּ קין איינציקע נאָך נישט קין

גרױע האָר 4 5 6 .0 . לאַבּיריגט 4 + + 6 .2

יאַנגאַר 5 פּ 8 6 9 8 6

לערמאַנטאָטם אַ לִיך האַכאָ, מיין האביץ 5 2 8 9 6

/ אין גרינעם בּוֹים לונט גרויער אש . . . .

. . . . . . גצ ירמיהל‎

וע קאָמונאַרן:װאַנט ‏ . .

9

צימבל, צימבל, צימבל, צימבל:באָק 8 אֲליך צו מײן קלײדערײַשאַנק 5 5 הינטערן װאַגט גי מײן שכן 9 5 שלמינקע דער שמיר 8 6 6 6

יט

81

1 צימפל, צימבּל, צומבּל-באָק

90 93 5 95

ס'איז פופצנטער אין חודש אייר,

עס זענען טעג, װי גאָלדענער זאַפרען,

עס שמעקט מיט פייגל.מילך, שיעוּר, שיעור

דאַכט זיך - עס אין גאָט פאַראַן,

עס קלינגט די לוּפט, זוּמער בּליט אין מיינע האָרי נאָר איבּער מיר שטייט שאַרף די טאָגעדיקע װאָר: דאָ װוֹינען אַרבּעטטלאָזע, |

קאָמוּניסטן,

אוּן נאָך -- דער דלות,

טאָג-טעגלעכקייט איז אַ בּלוּטיקער פאַל,

קלינגען אַלע דעכער מיט אוּמגליק,

טישן מיט -- הוּנגער,

אוּן דער בּאָרװעס -- מיט אינטערנאַציאָנאַל,

יידן װוויגען דאָ, --

אַ פֿאָלק צוּם אויסגיין פאַר געלעכטער -

עס ליפערט פאַר דער װעלט בּראַקירטע סחורות אוּן בּלוּט פוּן זין אוּן טעכטער,

אוּן איך -- מען טייט אויף מיר דאָ מיט די פינגער: ,אָט זי, די זינגערין, | יי

אַ רוּח אין איר מאַמען

זי שלעפּט זיך דאָ אַרוּם,

אוּן פלעכט פוּן אוּנזער אוּמגליק גראַמען

װאָלט זי נעכטן גיין מיט אוּנז אין גאָט אַרױס אוּן זען - מען האָט פאַרקאַטעװעט דעם צװאַנציקיעריקן

אויף דזשיקע נוּמער צען"

אוּן איך -- איך האָבּ נישט װאָס צוּ ענטפערן אַ װאָרט,

אין װילט --

איך בּין נישט פוּן די מענטשן ,טערװוי סאָרט",

אוּן כאָטש עס שטייט אַ קװאַל פון טרערן הינטער מיין איג, בּין איך פאַרליבּט אין לעבּן, װי אַ צויגי

3 ע ם מ אַ ליד, אוּן נאָך אַ ליד, אוּן נאָך, אוּן װידער, כ'בּין מיד פוּן מיינטע אוּן פוּן אַנדערע לידער,

מיין שטוּבּ איז אַ קאַרוּסעל, אַ קאַרוּסע? אויף אויסגעפוילטע שפּאַלן,

אוּן אָטאָ בּאַלד, אוּן אָטאָ בּאַלד אינמיטן זינגען װעט זי פאַלן

אוּן אוּנטן גייט די גאָס: (אַכטוּנג אוּן סאַלוּט)

לאַקירטע שיך, און גאָלדענע קנעט אוּן נידעריקער--שפּוּרן פוּן בּלוט,

אוּן כאָטש איך װיל דאָס נישט געדענקען = איז דאָס פאָרט אַזי, . | | אֲפילו ווען ס'איז תּמוּודיקט זוּן,

אַפילו וען ס'איז גאָלך אוּן בּל,

אוּן טרערן זעגען נישט קיין פּערל, װי עס שריבּן עד-היום פּאָעטן, סיזעגען פלעקן אין קױיטיקע בּעטן

אוּן קינדער זענען נישט קיין שטיפעף, נאָר בּיינלהענדלער אויף די ראָגן, אוּן יעדערער איז בּלייך, װי אַ בּעל-מוּם,

פּונקט װי זיי װאָלטן אין קיילעכדיקע קױישן די אומגליקן געטראָגן,

זייערע שאָטגס זענען וי טשאַטעס וװעלף, אוּן ניאוּף זענען זייערע רייד, אומפאַרשטמט,

אוּן רציחת אין בּליק,

אוּן מאָרד אין די הענט,

אוּן זיי ריידן הויך, אַז איך זאָל הערן: -- ,זי, װאָס האָט אוּנז אַלףיבּית געלערנט, גייט שאַװראָענע שיף,

אוּן נאָך גאָרנישט צעריסן,

אַבּי מען האָט געזאָגט:

= ,טיילן. זיך מיטן לעצטן בּיסן" --

איז טאַקע מיטן קאָפּ אין דר'ערד, געזוּנטערהייט !

מיר האָבּן שוין גענוּג די צינגלדיקע רייר",

רעדן זיי הויך אוּן פרעך, דעריאָגן מיך די װערטער, װי בּליצן, אוּן פאָלן צוּ, װי זודיקער פּעך,

בּאַנאַכט זענען זייערע הענט,

וי װאַסעריבּלצטער אויף מיינע שױבּן

געסט מיינע ! (הויך געשעצט)

זיי קוּמען מיך בּאַרױבּן פוּן מיין לעצטן חלום,

פון דעם, װאָס כ'האָבֿ נאָך נישט דערטראַכט בּיז לעצט,

אוּן אין מיין שטוּבּ איז טוגקלקייט פוּן געילה, טאַל איך כּורעים,

אוּן איך זאָג מיט מיין גאַס

די טאָג-איין-טאָג-אױסעדיקע תּפילה: בּ ר וי ט -

בּרויט פאַר קראַװאַטן,

צּרויט פאַר ביײגל,

בּרויט פּאַר לידער,

בּרויט פאַר ווייבּער אוּן פאַר פּודער, פאַר פּראָװאָקאַציע --

פאַר אַ קאָפּ פון בּרוּדער,

זאָג איך הויך די תפילה צוּ זיין נאָמען אוּן ס'ענטפערט אַרוּם מיר; אָמן - אָמן - אָמף

מ אַ - ש

איך שרייבּ נישט קיין ליך, איך פּרוון געפינען אַ װאָרט פאַר מיין בּלוּט, װאָס װיינט אין מיין גוּף,

פאַר טשאָבּאָטעס צוויי -- מיינע שיך -- װאָס שטייען בּיי מיר נעבּן בּעט, גרייט אָן אַ קלער,

אין גאַס אַרױס,

בּרענגען דעם הוּנגער אַהער

אוּן נאָך:

בּרענגען מיט זיך,

אַ מאַרש פוּן צעריסענע שיך,

כ'ווייס דעם אוּמעט פון בּאָרװעסן גיין,

פוּן מיין גאַס

אוּן מיין אייגענער היים,

אוּן כ'דערקאָן יעדן טראָט:

ס'זענען לאַפּטשעס פוּן ליטע, מיין היים,

װאָס שמעקן מיט װאַסער טשעראָט,

ס'זענען שטיוול, װאָס כ'קען זיי געוויס אוּן געוויס, נישט איינמאָל צוּזאַמען געשפּאַנט איבּער גאַסן, אוּן צוּריקגעבּראַכט;

גיינען,

אוּן הוּנגער,

אוּן שטרויכלונג פוּן פיט,

10

גייט דער מאָרש איבּער מיהת אוּן אויף זייטן פוּן װייסן פּאֲמִיף שרייבּט מיט פינצטערן שטריך. הער איך מיט אױגן פאַרמאַכטע דם פאָרש פון טעריסענע שכה

11

א מ א ה אש

די מאָמט אין גרינעם סװעדער גייט איבּערן גאַס אוּן

אלּוֹל הוידעט זיך דער װיגט, טבת שגייט,

זוּן איבּער די שױכּן פסח רינט,

דער גרינער סװעדער גײט איבערן גאָס אוּן גייט שוין זוּמערן,

שוין ווינטערן,

שוין וויפל צייט --

די גאַסן שווימען אין דער לענג אוּן אין דער קרים, דער הימל הוידעט זיך אַזױ וי אַ האַמאַק,

אוּן אַלע גאָסן,

אַלע פירן צוּם פּאַװיאַק,

דאָרט װי אַ װונד אַ קאַמער בּריט,

אַ קאַמער ויגט זיך טאָג אוּן נאַכט;

אונטער די גרויע װענט אַ טאָכטער זיצט פאַרמאַכט,

אע

פאַרשלאָסן,

שטיל,

מיט אויפגעליינטע הענט,

מיט שאַרפן הערן,

אוּן זעגט די קראָטן מיטן בּליק

אוּן ציילט די שטערן.

אַרוּם די שטילקייט קלינגט,

עס בּלענדט די ליידיקייט מיט װייסצ שמּיוֹך

12

גיט,

דער גרינער סװעדער גייט איבּערן גאַס אוּן גייט, אֹלוֹל איז נישט גאַס,

אוּן טבת אין נישט קאַלט,

אוּן פ9סח איז קיין יום-טוב נישט,

דער הימל הוידעט זיך אַזױװי אַ האַמאַק, אוּן אַלע גאַסן, | אַלע פירן צוּם פּאַװיאַק.

ווען מ'פלישקעװעט מיין אוב

ווען ס'בּליאַקעװעט מיין אויג,

איז גוּט, װאָס ס'בּליײיבּט דער הימל בלוע אוּן ס'איז דער װאַלד בּאַהױכט

מיט גרינעם זוּמער אוּן מיט טו,

אוּן נאָך,

אוּן נאָך

מסתם מיט גאָט,

ווייל אויסער גאָט קאָן גוּט נישט זיין אַוי,

ב'געדענק איצט אַלץ;

אַ פּערד, װאָס איז געפאַלן אויפן בּרוק, די גויט,

מיין בּרוּדער, דעם אָפּגעזאָגטן קנעכט, זיין קאָפּ, װאָס גרויט,

מיין גאַס,

מיין גאַס, װאָס איז דוּרכויס װי איך אַלײן, אין שמאַטעט אָנגעטאָן,

אין מאָרגנדיקן טאָג פאַרטרױט,

דעם אַלטן אויפן ראָג

זיין פּנים װי אַן אָפּנעשטעלטער ויגער, פּונקט אַזױ אַשטײגער,

װי די זאָקן, װאָס ער פאַרקיפט,

װאָלטן געוועזן בּאָא.-שלאַנגען,

14

אוּן בּיזן גאָרגל האָבּן זיי אַרויפגעװיקלט זיך, דערגאַנגען, |

נָאָר גרינער װאַלד איז גרין,

אוּן יוּנגע זשאַבּקעס זענען װוּנדער,

אוּן זענען גאָט,

פּונקט װי ראַדיאָ

אוּן מי לבנה אוּן טשעראָט,

4 אַ טפ 8

נאַכט,

די לבנה װי אײבּיק שיפט אויף זילבּערנע וועסלעס צוּ מיין טיר

גייט מען אין דער נאַכט,

אוּן מען טראָגט: .

דראָונג

אומזין

אוּן פאַרדכט,

און מען קלאַפּט אין מיין טיר,

אוּן איך עפן אוּן זע:

שווערד,

און קנעפ,

אוּן בּליי,

גרייט פאַר מיר

און פאַר מיין הויפן ליב

לויכט מען דוּרןף מיין טיש,

װאַרפט מען דוּרך די בּעט.

ס'האָט קיין װאָרט נאָך קיינער נישט גערעדש, שטיי איך אוּן איך װאַרט,

אוּן איך הער:

= ==

מיין האַרץ,

ס'רעדט מיין גוֹף מיט אוּמזין,

מיט בּליי,

אוּן מיט שװוערד.

בערלין, אַפּריל 1933,

טשאַקָאָי

ס'איז אין ים אַ שיף אַרױסגעשװוּמען

אָן א פאָן

אוּן אָן אַ נאָמען.

האָבּן אויף הויכע טוּרעמס אַנטענעס זיך צעגאָרגלט

מיט שװאַרצע שנאָבּלען שמאָלע:

-- עס איז אין ים אַ שיף אַרױסגעשװוּמען

פוּן שטרייקער,

דעפּאָרטאַנטן

אוּן קראַמאָלע,

האָבּן האַפנס אַ שלאָג געטאָן מיט קייטן, זיך פּאַרשלאָסן . אוּן צוּם הימל אויפגעהויבּן שאַרפע פּיסקעט פוּן האַרמאַטן, אוּן פייערדיקע אויגן האָבּן גענוּמען וינקען

אוּן דעם ים בּאַזוּכן, טשאַטען

ו ארגא = אנמענט == עמאמעס = פאסמאשט = פבשנאנט = האנש = פשמהאן = מג עס אע = גוס טעשט = 4מם = 00ומס == (שספף == מתפטא 200 = ומש

שווימט די שיף אַנטקעגן װינט, אַנטקעגן הימל,

ס'האָבּן כװאַליעס זי אַרוּמגעפלאָכטן מיט תּפיסהדיקע קראַטן, אוּן אין ווייטסטן, װייטסטן אָקעאַן

יאָגן זיך נאָך איר די פּיסקעס פוּן האַרמאַטן

18

שווימט די שיף אַנטקעגן װיגט, אַנטקעגן הימל,

עס האָבן זי אויף שוּתפותדיקן הפקר גענוּמען אַלע ימ'ען, שווימט די שיף אויף װאָיצדיקן אוּמעט פוּן די כװאַליעס, אוּן די לבנה שוימט איר נאָך מיט בּלײכן פּנים פוּן אַ מאַמען, אוּן ערגעץ ערד איז דאָ

אוּן פּאָלק, אוּן שפּראַך,

אוּן בּליענדיקט עפּלבּײימער

אוּן האַפּנס פינסטערע,

וי תּהומעדיקע אימה,

אוּן שטעט,

אוּן ווייסע קינדערשע חלומות --

אַלץ יאָגט זיך נאָך דער שיף.

| שווימט די שיף אַנטקעגן װינט, אַנטקעגן הימל,

עס װאָבּן כװאַליעס זי אַרוּמגעפּלאָכטן, מיט תפיפהרי/ב קראַטן, אוּן אין װייטסטן, ווייטסטן אֶקעאַן

יאָגן זיך נאָך איר די פיסקעס פוּן האַרמאַטן

,;טשאַקאָ" -- א גאָמען פֿון אַ שיף, אויף װעלפֿער סיזענען געפאָרן פּאַלי טישע, אַרױסגעשיקטע פֿון אַרגענטיגע. קין שׁום האַפֿן האָט דידאָזיקע עמיגראַגלן

גישט געלאָזט לאַגדן. 19

5 רע דג אַו'ט

וי אַ װאָלף

ליגט אויף װאַסערן אַ דרעדנאָוּט, גייט פאַר אים אַ שיף מיט טרערן גייט נאָך אים אַ שיף מיט בֹּלוט,

אוּן אין שטעט

בּעטן מאַמעס שטאַמלענדיק מיט בּלויע ליפן; גאָט זאָל זיי, די זין, | בּאַשירעמען, בּאַהיטן,

שווייגט די פינסטערניש.

אוּן ענטפערט נישט אויף תּפילות, אוּן די מאַמעס,

אוּן דער גאָט

הערן איין זיך מיט פאַרמאַכטע אויגן, װאָס װעט ענטפערן דער דרעױנאָוּט,

שטעכט דער דרעדנאָוט מיט פייערדיקע װאָנצעס די דערפער אוּן די האַפן-שטצט,

זוּכט בּיינאַכט אין אַלע פענסטער,

זוּכט טרערן, ליב אוּן בּלוט,

װי א װאָלף,

לינט אויף װאַסערן אַ דרעדנאָוט, גייט פאַר אים אַ שיף מיט טרערן גייט נאָך אים אַ שיף מיט בֹּלוּט.

2031

21

אַ גאָט אין יאָר 1930

וויטרינעס, דענקמעלער.

(װוי אַ דזשענטלמען געקרויזט רוּסאָ)

יאַגט אוּן שוימט דער שטאָטישער פאַרקער, דער גאָלדענער פוּן אויבּן,

אוּן דער טוּנקעלער פון דנאָ,

כװאַליעט זיךף די גאָס אין רעש. אַ רויטע דאַמען-הוּט, אוּן אַ צילינדער, װי אַ שװאַרצע פֿלאַש.

אָ הויקער, װי אַ פֿראַגע-צייכן אויפן טראָטוּאַר,

8

אוּן אַ רעקלאַמע-טרעגער מיט לאַנגע אויערן -- גרימירט צוּם נאַר,

און בּיי אַ װאַנט שטייט איינער אָפּהענטיק אוּן מאָט, מיט הוּט אוּן שטעקל,

װי טשאַרלי טשאַפּלין זעט ער אויס כּמעט, געקליידט אין בּיליקן טאַנדעט,

אָן אַ װוּהין.

הוּנגעריק אוּן שאַרף זענען זיינע אױגן-שפּאַלטן (אַרוּם איז הע ו: | ער האָט פוּן טויט אַ שטוענגן בּחיוו דערהאַלטן, מיט בּלוט געשריבּן אויפן בּרוּק פוּן גאַס,

און אַ פּאָסקריפּטום:. |

וועגן הוּנגער-טויט אין קעלער, װוּ ס'איז גאָס.

2:

לייענט ער דעם בּריווֹ פֿאַר אַלע מיט הוּנגצריקן קוק, הערן אַלע:

עס איז מיט בּלוט געשריבן אויפן ברוק,

אוּן אַ פּאָסקריפּטום ; |

וועגן הוּנגער-טויט,

מאַריז, 4951

35

לידער מוּן מיין היים

1

שרייט א שיף,

שרייט מיט פייערן

אוּן מיט געויין ;

5.0, 5

ראַטעװעט אוּנזער געבּיין !

ס'איז נישט קיין קולות פוּן קיין זינקענדיקער שיף, װאָס כ'הער ; עס טרינקען מענטשן זיך אויף טריקעניש פוּן ערד, עס יאָגן זיך נאָך זיי כװאַליעס הוּנגעריקע טעג איין כװאַליע שלינגט איין, אַ צווייטע װאַרפט אַרױס צוּ האָפּענוּנג; אַטעװצט אוּנזער געבּין!

ז1 שמעלער, שמעלער ציען זיך די גאַסן איינע אין דער אַנדערער אַרײן, װערן אײינגעשרוּמפּן, װי אַ דאַרער בּויך, אוּן די גייער גייען נישט געאיילט, עס װאַרטן טעג, װי היילן פינצטערע אויף זיי, ווילן יונגע אױסבּרעכן אין אַ געשריי, | װייבּער האַלטן איינגעטאַיעט אַ געװין: ראַטעװעט אוּנזער געבּיין !

24

11

ציט אַ טאָפּאָל זיך צוּם זעקסטן שטאָק. :אפשר הינטער דעכער שטייט דער װאַלך.

בּיז אַ פענסטער האָט קוים אַרױפּגעריסן זיך זיין קרוי איז אַ טיש אַנטקעגן, אַ שאַנק אוּן אַ ייד, דעם קאָפּ פאַרדרייט צוּם װאַנט, שלאָגט דער טאָפּאָל מיט אַ צוייג אין שױבֿ,

- אפשר איז דאָ זוּן פאַראַן, אַ שטראַל, אַ בּליץ, אַ טראָפּן טוי ן זאָגט דער ייד צוּם טאָפּאָל אוּן צוּ זיך:

-- ס'איז קיין זוּן נישטאָ,

קיין בּרויט,

קיין בּגד,

אוּן כאָטש מען איז שוֹין גרוי,

אוּן זוּכן איז שוין שפּעט,

ווייט איז שוין פוּן טעג פאַרגאַנגענע דער גרינער װאַלך שלאָגט דער טאָפּאָל מיט אַ צווייג אין שױבּ:

-- קומט אפשר אַמאָל אַ רעגן, צי אַ וינט אַהערן

איך בּין גרייט

העלפט פוּן מיינע בּלעטער אָפּגעבּן פאַר זיי,

אַז די איבּעריקע זאָלן גרינען,

זאָגט דער ייד צוּם טאָפּאָל אוּן צוּ זיך:

-- כ'בּין פאַרצוימט דאָ מיט מיין גאָט אוּן מיט מיין נױט, אוּן די יחסנים מיט די פעדערן אין היטל

האָבּן פאַר מיר גריבּער אױסגעגראָבּן,

װי פאַר אַ װאָלף, יי

25

זאָג מיר אֶן,

ווען ס'וועט פינצטער װערן, אוּן ס'װעט אָנקוּמען די נאַכט, װעל איך אויפהענגען זיך אויף דיין קרוין. שלאָגט דער טאָפּאָל מיט אַ צװוײג אין שױבּ:

-- אפשר איז אַ גזלן דאָ פאַראַן פוּן װאַלד}

זאָל ער זינגען מיר אַ ליד

פוּן נקמה אוּן פוּן רױיבּ,

פוּן נקמה אוּן פוּן בּלוּט?

זאָנט דער ייד צוּם טאָפּאָל אוּן צוּ זיך:

-- דאַכט זיך, קיינעם גישט בּאַרױבּט

ליים געפירט פוּן הויף צוּ הויף,

נאָר פוּן בּלוּט., בּלוּט איז דאָ אױף יעדנס קלייד, וועמען ס'האָט נאָר עמעצנס אַ טרער בּאַנלײט. אָט אַזױ רעדט דער ייד דאָרט אין דער הויך, רעדט צוּם טאָפּאָל אוּן צוּ זיך,

אוּן דער טאָפּאָל הערט אוּן װאַרט,

װאַרט, ווצן ס'ווצט פינצטער ווערן, אוּן ס'וועט אָגקומען די נאַכט.

526

פ ר אָ גיק

איך בּין די נידערטרעכטיקסטע פון די לבגה.זינגער, דער אומנויטיקסטער מענטש פוּן אוּנזער צײט,

אוּן אַנדערש כ'קאָן נישט זיין,

כאָטש כ'ווייס, װי ס'איז געמיין, אוּן כ'ווייט וי ווייט,.

בײינאַכט -- אַפילוּ אונטער אַ דרימלענדיקן מוח, געדענק איך ;

זצלכּסטמאָרדן אין לאָדן אויס גויט,

אוּן בּרויט, געהיט פוּן באַיאָנעטן,

אוּן אַלע וועגן פאַרשטעלט

מיט חוּנגער,

מיט פּאָליציי,

און מיט פּאָעטן

אוּן ווייט אין ערגעץ שלאָגט מען די הינדוּסן,

שניידט מען יידן אין סאַלאָניק,

אַזױ אי דאָס אין טאַנצנדיקן חלום

פון דער פראָניק,

אוּן אין אַ נישע פון אַ װאַנט װוּנדערט זיך אַ בּעטלער, ס'זעט קייגער נישט זיין אויסגעשטרעקטע האַנט די שמאָלע, פֿאַרבּי? אים שפּרינגען די צייטונגס.קינדער, ליאָרעמען / -- קראַך פון פונט,

און בּעסע פון דאָלאַר !

בּיים בעטלער לעם די פיס אין שװאַרץ דער שנ",

27

בּיי די צייטונגס-פּאַרקויפער זענען בּלוי די פינגער, אוּן אין הימל שטייט די גאָלדענע געריכע

אויף שטראַלנדיקע שטערן צויי,

כ'געדענק דאָס אַלץ, |

כ'געדענק דאָס אַלץ,

די נידערטרעכטיקסטע פוּן די לבנה-זינגערס

12

28

אַ טעלטגראַף-מלופ

אין פעלד בּרילט אַ טעלעגראַף-סלום, קאָמוּניקאַט ;

וועגן קאַנאַדער עפּל,

וועגן פּרייו אויף וייץ,

אוּן אויפּשטאַנד אין בּאַנדאַד,

גרויען זיך דעם פּױערס אוגן,

| שווער,

ער האָט נאָר װאָס בּאַנוּמען (געעצהט זיך ביים הויכן שװאַרצן קרייץ), מ'עט מוזן אָפּנעבּן אַ העלפט פוּן ווייץ, און נאָך די שװאַרצע קו,

אוּן נאָך די הינער צה

און קויפן גלעף

צוּם אָפּנעבּרענטן דאַך,

אוּן קויפן, קױיפן - - -

גייט זיין אויג פון זאַנג צוּ זאַנג, פוּן בייט צוּ בייט,

אוּן דער טעלעגראַף.סלומּ

*ומט:

-- גייע שטייערן פון גרוּגט, זילבּערן דעם פּוערס אויגן

29

מליי,

ער האָט נאָר װאָס באַנוּמען

(געעצהט זיך בּיים הויכן שװאַרצן קרייץ) ; מ'עט מוזן אָפּנעבן דאָס גאַנצע װייץ!

122

4

צהיישן הימל, עװישן יט

צווישן הימל, צווישן ים

גייט אַ גרינגע זעגל.שיף,

גייט אַ גרינגע זעגל.שיף,

פירט פאַר מיר אַ שנעלן בריוע אוּן אַ ווייסע כװאַליע שים לויפט פאָרויס אוּן לייענט שוין } הער אוּן הער,

ס'איז אַ ליך

אוּן גאָרנישט מער,

ס'איז אַ ליך

אוּן אַלץ פאַרגעס,

װואַרשע, קיעוו'

אוּן אָדעס.

אוּן פֿאַרגעס דיין היים

אוּן שטאָט,

װאָס דוּ פירסט

אין גע-ונד,

ס'שמעקט דער ים

מיט זאַלץ אוּן װינט,

מיט געװאַגטן שווימען

און מיט טױבּן גרוגט,

אוּן אַ כװאַליע װוערט נישט אַלט, אוּן אַ כװאַליע וועצרט נישט מיד,

31

הער און הצר דאָס איז אַ ליד.

8 זינגט אַזױ דער וײיסער 80

אוּן פוּן אוּנטן גרין אוּן בּרוין

אַ בּאַנדוּרע בּרומט פוּן ים,

-- גאָרגישטאָ, אַלץ דערטרונקען אויפן דנאָ.

אוּן דיין זינען, העל אוּן דין, אויך אַ שװאַרצער שטין += אַהין,

קומט אַ כװאַליע יונג און פריש, גיט אַ צאַפּל, װי אַ פיש גיט אַ ברי,

אוּן אַ פּלאַטער

פּיי די קני,

הללויה, ווייט פוּן ים איז פאַר דיר

אַ גרוּס פאַראַן,

32

הער אוּן הער,

סיאיז אַ װאָרט

אוּן גאָרנישט מער,

פוּן דיין שטאָט --

דאָס װאָרט איז: בּלוט,

פוּן דיין ילב --

דאָס װאָרט אין: נויט,

פוּן דיין שטובּ

אוּן פון דיין בּעט

איז דאָס װאָרט אינגאַנצן שטוּם, איז דאָס װאָרט נישט אויסגערעדט,

אוּן עס שרייט

דער גאַנצער ים :

ס'איז פאַר דיר

אַ גרוּס פאַראַן,

הללויה,

ס'איז פאַראַן, אוּן פוּן אוּנטן גרין אוּן בּרוין אַ באַנדורע ברוּמט פוּן ים: -- גאָרנישטאָ, אַלע ווערטער זענען טוים אויפן דנאָ,

33

קוּמען כװאַליעט אין אַ צױם, בייז,

אין ‏ הייסן, ווייסן שוים, איינע קרוּם,

אין אַ זיג.זאָג,

גיט אַ שיפּע

אוּן אַ כראַק:

- דער לויתן

פוּן דער טיף

האָט פאַרשלוּנגען זעגל-שיף,

האָט פאַרשלוּנגען שנעלן בּריוו,

אוּנטערן הימל װאַכט דער ים, גרינע כװאַליעס שפּאַן אין שפּאַן, זאָגן גאָרנישט צוּ דעם בּרעג, זאָגן גאָרנישט צוּ דעם זאַמד, שליאָפּען שטעק.שיך טויזנט פּאָר אונטער װאַסער גרינע האָר.

34

שיף , טאַטורן?*

אויף זילבּערנע בּליצן פון פינסטערן װאַסער

וויגט זיך , סאַטוּרן",

,סאַטוּרן" איז גרייט,

עס שיטן די כװאַליעס מיט װײיסן, מיט בּלייענעם שראָט, אוּן בּילן פון ווייטן װי הינט,

ווען אַ װאָלף איז אין דאָרף.

פּאַמעלעך די מעוועס אויף שפיציקע פליגל

בּאַגלײטן די שיף,

אוּן פייפן מיט דינינקע פויגלשע פייפלען

אַנטקעגן דעם װיגט,

עס בּרעכט זיך ,סאַטוּרן",

און שניידט אויס אויף װאַטער אַ װייסן, אַ זילגערנעם רייף, אוּן סיפּלאַטערן אותיות שװאַרצע פוּן פאָ, | ,סאַטוּרן" איז גרייט,

איז מיין האַרץ איצטער שטאַרק

אוּן האַרט, װי אַ מאַנסביליש לײבּ,

אוּן די הענט זענען שפּיציק אוּן לייכט

אוּן גויגן זיך אויס,

װי פליגל פוּן מעװעס אַנטקעגן דעם וינט,

אוּן מיין דינינקער האַלז איז פויגלש געצויגן פאָרויס

35

צוּם טוּנקעלן אָפּגרוּנט, װאָס רוּפט מיך צוּ הערן אוּן רוישט,

מ א

עס פּלאַטערן זיידענע טיכלעך

מיט בּלוי אוּן מיט רוט אוּן מיט װײס, אַ קוּראָרט פוּן שיכּוּרע װײבּער,

פוּן שװאַכע אוּן איידעלע מאַנסלײט,

פוּן קינדער אויף שטרויעגע פיס,

עס ציטערט ,סאַטוּרן".

מ'צט לאָדן דאָס פצטע, געפּאַשעטע לײבּ, געבּוּנדן מיט גאָלדענע קייטן,

געװויקלט אין זייך,

אויף שװאַרצקייט פוּן נאַקן

איז זיידנס פוּן נאַנסי װי הימל,

לעם סעמיטישע, טוּנקעלע האָר,

איז בּוּרשטינענער אוירינג, װי גאָלד,

פוּן עלטערע דאַמען די שװאַכע, פאַררוּנדיקטע הינטנס ציטערן שווער

אוּנטער שװאַרצן ליאָנענעם זייד,

עס ציטערט ,סאַטוּרן",

פאַר שווערקייט פון פעטס אוּן פון שווייס, אוּן עס פייפן די מעװעס

אוּן װאַרטן אויף רובּ,

אוּן בּויגן די פויגלשע העלזער, .

36

אוּן שמעקן די שווערקייט פוּן שיף אוּן די לייכטקייט פוּן וינט,

8 1

סאַטוּרן האָט אייזערנע ציינער פאַראַנקערט אין שטיינערנעם האַפֿן

אוּן סיקוּמען די כװאַליעס שוין צען מאָל צעשניטן, װי שטילע, געשלאָנענע שקלאַפן,

אוּן לעקן די רעדער פון שיפן.

עס ציטערט ,סאַטוּרן", --

עס שרעקט אים די ווייטקייט פוּן מיטן,

ווען צעבּוּנדענע כװאַליעס

וועלן אויפהויבן ווייסע, צעשויבּערטע רוקנס

אוּן מאָנען,

אוּן װאיען,

אוּן נעגלען די שיף מיט די לאַפּעס,

אוּן אויסציען שאַרפע אוּן שטאָלענע נעצן,

אוּן מעוועס מיט ווייסע, צעעפנטע אױיגן

װעלן שרייען אוּן רוּפן . /

מיין טורעם שוין לאַנג, נאָך מיט קינדערשע הענט האָבּ איך אַ טוּרעם געבּויט פאַר מיין היים אוּן מײן פרעמז,

זענען פרילינג.װוינטן אָנגעקוּמען, אוּן איך האָבּ אַזאַ גערוס פאַרנומען:

-- בּיי דעם טוּרעם הונגערט מען, ס'איז בּיי קינדער געל די הויט, אוּן מען טאָר נישט אָנרוּפן זיך: בּרויט.

-- זאָל זיין דאָרט װאָס עס איז, בּענגט נישט, װינטן, מער פון טוּרעם קײן גערוּס,

זענען האַרבּטט-צייט פייגל אָנגעקוּמען, אוּן איך האָב אַזאַ גערוּס פאַרנומען:

בּיי דעם טורעם האָט מען אױסגעבּױט אַ תּליה, פוּן ווייסן האָלץ, פוּן יונגע טאָפּאָליעס אין צייט פוּן בּליען.

דער פאַרבּרעכער איז אַ ניינצניעריקער, אַ װוּנגער, ער האָט הויך געזאָגט: אין לאַנד איז הוּנגער,

- זאָל זיין דאָרט, װאָס עס אי בּרענגט נישט, פייגל, מיר פוּן טוּרעם קיין גרוס,

זענען ווינטער שנייען אָנגעקוּמען, אוּן איך האָבּ אַזאַ גרוּס פאַרנוּמען:

38-

יי דיין טוּרעם, שנייאיק וייס אוּן ריין, אוּן דוּ לינטט דאָרט איינינקע אַלײן,

מיט די הענט דעם שניי אַרוּמגענוּמען, אוּן מען הערט נישט, װאָס עס רעדט דיין גוּמען

39

מאַנעקענען

כ'בּין אומהײילבּאַר אויף אייבּיק שוין, אויף אייבּיק, װאָס דאַרף מען מער?

פּאַריז איז טוּמלדיק אוּן שטױבּיק,

אוּן װוען ס'צעואָיען זיך טראַמװײען אויף די רעלסן, אוּן ס'װאָרטשען איינס אויף אַנדערע אױטאָמאָבּילן, דאַכט זיך מיר:

דאָס װאָיען איבּער דעכער פאַרטאָגעדיקע װינטן אוּן הינט אויף הויפן גוישע האָבּן זיך צעבּילן

אוּן שווער אין דאָ אַ מענטשן ליב קריגן,

אַ מענטשן צוּ דערקענען,

אַז ליבּער, האַרציקער פוּן אַלע

שמייכלען אין די וויטרינעס מאַנעקענען,

איז אפשר צוּ זײ,

צוּ זייערע גוּטמוּטיקע אויגן,

זאָל זיך די דאַכלאָזע, די זעכציקיעריקע פאַרנויגן, אױיסבּעטלען אַ נאַכטלעגער פאַר זיך;

ס'וועט אפשר דאָך אַ מענטש אַ גוּמענער דערהערן אוּן עפענען פון אַ וויטרינע

אַ גלאַנצעדיקע טיר,.

40

מאַנעקענען דויט אוּן שװאַרץ אוּן געל, באַשטעלט אויף אייבּיק שמייכלען מיט געפאַרבּטע ליפן,

איך, װאָס ס'װואַרט דער הונגער שטענדיק בּיי מיין שװעל,

האָבּ פיינט אייך, װי אײיערע לעבּעדיקע פּראָטאָטיפּן,

מיין קליידוּנג איז אויף אייך נישט אויסגעװיזן, אוּן שיך מיינע זענען אויסער יעדער מאָדע. איך טוּ אָן דאָס, װאָס ס'איז נאָך נישט צעריסן אוּן אָט אַזױ איז גאָט מיר זייער נאָענט,

אוּן װען װצט איר זיך אויפהױבּן אַװעקגײן?

אוּן לאָזן זיידנס פאַלן אויף צוּ טרעטן אוּן צוּ רױבּן. ס'וועט אפשר דעמאָלט װינטיק רעגענען,

אוּן גליצן װעלן צינדן זיך אויף אויסגעפּוצטע שױבּן!

41

גוים, יידין, ראַסן

גוים, יידן, ראַסן -- פּנימער װי שװאַרצער פּעך, װי געלער זאַמד, איך בּין דאָ די ערשטע אָן אַ לאַנד, /

אוּן די ערשטע בּין איך גרייט

אוּמעטוּם צוּ אַרבּעטן אוּן עסן בּרויט,

אוּן זיך בּוּקן אומעטום |

צוּ דער ליכטיקער גענאָד פוּן זון,

אָפט איז דאָ אין מיר אַ פרייך,

וי אין אָנהױבּ מערץ, װען עס דערגייט | דער ערשטער פרילינג-ווינט צוּם לעצטן טאָג, װאָס ס'שנייט, אוּן אין צװײיגן נאַקעטע נאָך, אונטער קאַלטן פּוּך

גייט.אויף די ערשטע זיסקייט פוּן די קומענדיקע פרוכט --‏ אַזױ איז אָפט די גרינגקייט פוּן מיינע פיס,

אוּן װוּ איך זאָל נישט גיין, אין דאַכט זיך מיר

איך גיי געוויס ר י

(אין לויכטנדיקן שימער פוּן מיין אױג)

צוּם דאָרט,

װווּ מענטשן ווייסהויטיקע מיט בּלאָנדע האָר,

אוּן די מיט פּנימער װי שװאַרצע פּעך,

אוּן די מיט פּנימער װי געלער זאַמד

וועלן נישט געדענקען, װוּ געווען איז זייער 185ד,

פּאַריז, 1929

42

3 ר * 2 דוד בּערגצלסאָנען

היינט אין איבּערגעגאַנגען מיין פּאַפּירעגע בּריק (אָט די, װאָס איך גיי איבער איר צוּ מיין גליק) א זעכציקיצריקע פרוי (שוין זעכציק געויס,

מיט דערפראָרענע, בּאָרװעסע פיס,

מיף האָפן געטראָפן זיך, אַ ווײילע געבּליבּן דאָרט שטין איך גלאָט אַזױ, װייל איך האָבּ נישט געהאַט װוּ צוּ גיין, אוּן זי האָט גערעדט, װי צוּ מיר און צו זיך,

וועגן פּרויט, װעגן האָלץ, װעגן שיך,

מיין פּאַפּירענע בּריק, איך האָבּ זי געבּױט, ווען נישט נאָר דער הימ?ל -- מין אױג האָט געבּלײט, אן די זוּן איז געװעון אַ גאָלדענע ראָך |

און גיר איינציקער װעג צוּ די פיס מינע גראָך,

האָּ איך פאַרטראַכט זיך אַ שטוב און א פעט אוּן גאַלדענע טעג, און צעשטערגטע געכט, האָפ איך פאַרטראַכט זיך אַ מאַן אוּן אַ קרױין אוּן פרילינגן גרין, אוּן זוּמערן בּרוין,

האָג איך פֿאַרטראַכט זיך אַ װעג און אַ בריה, אוּן אַ כװאַליקן ים, אוּן אַ ליכטיקע שיף,

4

האָב איך פאַרטראַכט דאָס געזאַנג פון די בּאַנען, און בלויע מאַטראָזן, װער ווייסט זיי פוּן װאַנען

נאָר כ'האָבּ נישט פאַרטראַכט די שיך פאַר דער זעכציקיעריקער פרוי,-- זענען מיר היינט דאָ געשטאַנען, געשמועסט אַזֹ,

;י װעגן שיך, אַז עס פרירט איר די בּיין,

אוּן איך גלאַט אַזױ, יל איך האָב נישט געהאָט װ+ צוּ גין

230

טי{ קָאַמּעליע

בּיים צוֹקְאָפּנֿס דרימלט מיין קאַפֿעליפֿ,

האַלט די פידל איינגעשטילט דִי טרערן,

די געשרייען -- די בּאַנדורע.

איך, דעם קאָפּ פאַרטוּליעט בּיי די קגיען;

וי אַ הוּנט, װאָס פרירט אין זיין קאָנזרע,

נייען אוּם אויף שפּיצן פינגער די חלומות מיינע,

גרייט װי וועלף בּאַפּאַלן מיינע גלידער,

קוּמט אַן אַלטיטשקער, װאָס קייט זיין שטיקל בּרויט אין טויער, זעצט ער זיך פאַר מיר אַנידער, : . גאָרנישט זאָגט ער,

זיצט אוּן דזשיאַמעט בּרויט אַ בּיסן

כאַפּט זיך אויף אין יאָמער די קאַפּעליע,

בּלייבּ איך װאַך, די אױגן אויפגעריסן,

גאָר עס יל מיין חלום גישט אַװעקגײן,

װוּ האָס ער זיך דען צוּ יאָגן, װוּ צוּ לױמן!

אױסגעגאַנגען אַלע מיילן, אַלע װאָרסטן /

ניצט ער, צופט זיין בּרויט פוּן דאַרן הוים?,

45

אי טָאָן דאָט פאַזינגען אַ ליר?

צי קאָן דאָס בּאַזינגען אַ ליד, צי קאָן דאָס בּאַשרײבּן אַ פּען שטייט אַ בּוים יעדן פרילינג אוּן. בליט, וי קיין װוינטער װאָלט גאָרנישט געװען

אוּן אַ האַק, װאָס האַקט אונטער אַ בּים,

| פאַלט מיט הילכיקער פרייך אוּן זי זינגט, װי קיין נעטט װאָלט דאָ גאָרגישט געװצף, וי דער בּוים װאָלט גאָר קײיגמאָל געגריגט,

צי קאָן דאָס בּאַזינגען אַ ליד,

צי קאָן דאָס בּאַשרײבּן אַ פּען,

אַז מיין בּליק, װאָס איז הס װי די ונ וועט. פּאַרגײן, אוּן װי קיינמאָל געװען

אױיטאָפּאָרטרעט

איך בִּין אַ פרוי

אוּן שמייכל אָפט, וי די לבנה, ‏

סתם אַזױ, |

גייט אַלץ מיט אַלעמען פאַר מיין בּאַטראַכט, ווען אויגן מיינע זענען אָפן,

נאָך מער, -

ווען זיזענען צוגעמאַכט, |

אוּן מיינע הענט זענען שוין געװוינט בּלייך געקרייצט צוּ זיין איבּער מיין קאָפּ, עס איז אין מיינע הענט דער װײטאָג שטענדיק דאָ, כאָטש אָן דעם טשװאָק,

אוּן מיינע ליפּן זענען נישט געפאַרבּט, גאָר רויט,

ווייל ס'איז מיין פּנים הייס,

אוּן אָפּט אוּן אָפּטער אויסגעקרימט,

מסתם פאַר זינד,

פאַרגלוסט זיך מיר אַמאָל בּאַנאַכט

אַ װוּנק טוּן צוּ מיין גורל אױף אַ שפּאַס, קוּמט אַ פינסטערקייט,

פּאַרגױגט זיך בּיון פּאָס,

שמייכל איך צוּ פינסטערקייט

בּי! שפּעטער גאַכט,

2928

|ע.

אַ פם װ יװ

שרייב בּריוו צו מיר אַזױנע לאַנגפ, לאָנגפ, בִּיו דער שטח צװישן אונז װצט װערן אַזױי וייט, אַז דיר װעט מער נישט קאָנען בּאַנג טון, וי איך זע אויס פאַר גאָט אוּן קעגן לייט.

אוּן זאָג, צי אין דאָס נישט אַ שטילער פרידלעכער שגעון מיט זיך אַליין צוּ שמועסן אַ שעה אוּן צװוײ אוּן דריי, אוּן אויפן קול, דער גרויער וייטקייט צוּ פאַרטרויצ / אַז מיר איז דאָס אַלץ איינס: געטריי, צי אוּמגעטרי.

אַז איך פאַרגעס אַמאָל מיין שטאָט אוּן נאָמען אוּן װי אַ בּים אַ נאַקעטער בְּלֵייבּ שטיין פאַר גאָט, אוּן װי אַ בּלאַט אַ דאָרשטיקן הױבּ איף מיין פּנים,

בי

צוּ זון, צוּ װינט אוּן צוּ גענאָד,

אוּן זאָג, צי איז דאָס נישט אַ שטילער, פרידלעכער שגעון: אין טאָג אין זוניקסטן געדענק איך פון דעם תּהום,

װאָס װאַרט געדולדיק אויף מיין קוּמען

אַפילו אין דער זוניקסטער, אין צװעלפאַזײגערדיקער שעה,

128

48

ט'װעט אײיבמאָל זיין

ס'וועט איינמאָל זיין;

די גאַסן װעלן װערן בלייך אוּן בּרייט,

און איך אַ שכּורע פון פּלוּצלינגדיקער פרייד,

װעל מיט זיגזאַגן-טריט אַװעקנײן צוּ מיין היים,

דער ערשטער וייטיק, װאָס װצט דוּרכבּליצן מיין לײיבֿ, וועט מיך בּאַפרײיען פון מיין יאָך,

אוּן װי אַ קראַנקער הוּנט,

װאָס ס'ווערט זיין בּילן טרוּקענער פוּן טאָג צוּ טאָג אוּן ער האָט קיין כֹּה נישט צוּם טייך דערגיין, אָפּשװענקען די היץ פון צונג --

װעל איך אויף װייסן בּעטל גליען אין טויקעניש אַלײן, אוּן ס'וועט מיט מיר אַ נס פּאַסיר, יט אוּן אָט אַזױ װעט ער געשען:

עס װעט צוּ מיר אַ שטילער גאַסט אַרײ,

אוּן אָנטוּן אויף מיין שטערן אַ גליענדיקע קרוין, דערפרישן מיט קאַלטער צוּרירוּנג פוּן האַנט

אוּן זאָגן ; י

שלאָף איין !

שלאָף איין !

18

װוּ זאָל איך איצט גיין 5

װוּ זאָל איך איצט גיין}

ס'װואַרפט אַרױס מיך פּאַריז, װי אַ ים

װאַרפט אַרױס אויפן זאַמד אַ צעבּרעקלטן שטיין,

וי אַ טייך װאַרפט אַרױס אױפן בּרעג אַ פאַרמאַטעײטע פיש, װי אַ בּינשטאָק - אַ הוּלטאַי אַ בּין

אוּן עס פירט מיך די בּאַן - צוּ װאָס האַסטיק אַזױ}

כ'בּין דאָך סייווי אַ בּריוו, װאָס נעמט קיינער נישט אָפּ,

אַ גרוּס, װאָס ס'האָט איינער אין װאַנזין געשיקט סתּס אַזױ, נישט צוּם פעלד, נישט צוּם טייך, נישט צוּם הימלשן בּלו. אוּן ווער דאַרף מיך אַליין ? אוּן מיין ליד ? אוּן מיין שטילן שגעון ! סיידן אפשר דער שניי פוּן מיין היים,

סיידן אפשר דער וינט פוּן מיין שטאָט,

סיידן אפשר דער הוּנגער, װאָס יאָמערט דאָרט איצט,

אוּן װאָס כ'קען זיין גענאָד,

1929

דער זינגער

שווינדלט אַ שטוּבּ אוּן אַ װעג אוּן אַ בּאַף

אוּן אַלע דערציילן, אַז דוּ בּיסט פאַראַן, בּיסט פאַראַן, בּיסט פאַראַן.

נאָר ס'קומט אַ זינגער אין הויף, װאױּ איך ווֹין, װינגט אַן אַלטן סאָנעט) כאַפּ איך זיך אויף: איך זיץ דאָך בּיי זיך אויפן בּעט,

אוּן איך זע; עס איז זון, אוּן דער הימל אין בּלאָ, נאָר קיין וועג איז גישטאָ, איז גישטאָ, אין נישטאָ.

זיננט דער זינגער אַ ליד: װי אַ יינגל האָט ליב, װי אַ מייךל האָט ליבּ,

נויג איך אים מיטן קאָפּ: עס איז אמת דין ליד, װי גאָלד יי 0 | איז דיין ליד,

אוּן איך זאָג: נעם מיך מיט אין דיין גאַנג, װעל איך קומען אַהין, װוּ עס װיל מיין פאַרלאַנג.

זאָגט דער זיננער צוּ מיר: בּיסט אַ קינד, בּיסט אַ נאַר, זעסט דעם פיגל, װאָס פליט? איך גאַדאַוף נאָר זיין פלי, אוּן דיין צער פּאַר מיין ליד,

אוּן איך זע: עס איז זוּן, אוּן דער חימל אין בּלאָ, נאָר קיין ווצג איז נישטאָ, איז גישטאָ, אי נישטאָ

289

נישם אַװי, נישם אַזױ װיל מיין בלום

נישט אַזױ, נישט אַזױ וויל מיין בּלוּט, גישט אַזױ אין די שוּרה פוּן ליך,

עס איז אפשר אַזױ װי פאַרטאָג: אַ שױבּ הױבּט אָן גרינען

גייט אַ ליכטיקייט אויף אין מיין זינען ׂ'

דערזע איך-אַ שטוּבּ לעם אַ פעלד, אַ שטיק פאַרװאָלקנטער הימל, אַ פענסטער איז אָפן, עס שמעקט מיט בּרויט אוּן מיט קימל,

און אַ קוֹל שטראָפט מיך הויך, אַזו הויך:

-- גי ערגעץ שוין היינט נישט אַװעק, ס'איז שוין שפּעט,

גיי אין שטוּבּ, און שטעל זיך בּיים מוּלטער אוּן קנעט.

זענען הענט מיינע יונג, זענען הענט מיינע הייס, זענען הענט מיינע גרינג,

גייען אין מולטער אַ הייסן, פאַרכלינעטן ריבג,

אוּן פאַר די אויגן דער ווייסער שאָסײי גייט אַרױף אָן אַ סוף, אַזש בּיז מאָסקװע אַרױף און אַרױף,

נישט אַזױ, נישט אַזױ וויל מיין בּלוט, נישט אַװוי איז די שורה פוּן ליך,

עס איז אפשר אַזױ, װי אינמיטן גערויש פוּן דעם טאָג גיט אין פחד אַ פּינטל מיין אױג,

אוּן כ'דערזע דאָרט דעם טױט -

אַ פּנים, װאָס ויגט זיך אַהין אוּן אַהער,

אויף אַ דינינקן האַלדז, װי אַ שטרױ,

52

נישט אַזױוי, נישט אַזױ וויל מיין בּלוֹס, נישט אַזױ איז די שורה פוּן ליך,

עס איו אפשר אַזױ װי אינמיטן דער נאַכט, ווען שטילקייט מוּז זיין, אוּן װוען שטילקייט איו דאָ, קליגגט מיין מוח אַזױ זילבּערדיק די אַזױ דין: װוזּהין ? װוּהין ? װוּהין ? פּונקט װי איך װאָלט אין װעג װוּ געװעזן געזוכט זיך אַ גאַנג נאָר איך זיץ דאָך בּיי זיך אויפן בּעט מיטן קאָפּ אויפן | אייזערנעם ראַנד,

2029

53

ע 7 2 8 : ש

האַרטם

אַמאָל זענען געווען די פרילינגס,

אוּן איצט זענען די האַרבּסטן -- לאַנג.

מיין האַרץ, װאָס איז שוין גלייכנילטיק צוּ צער אוּן אוּמרעכט, טוט אַלץ אַן ערב.ווינטערדיקער רעגן בּאַנג

אוּן טונקלקייט, װאָס פאַלט מיט דראָונג אויף פאַרנאַכטן, איז אוּמעטיץ װי מנחה-מורמלען פוּן אַן אַלטן מאַן,

אוּן צווייגן שוין אַראָפּגעלײדיקטע

אויף מערנישט בּליען שוין אוּן מערנישט װאַקסן,

װי ערשטע קנייטשן אויפן פּנים טוּען בּאַנג,

אַמאָל זענען געװען די פרילינגס,

אוּן איצט זענען די האַרבּסטן - לאַנג, אוּן שיטן אָפּ מיט זשאַװערדיקע בּלעטער דעם ועג, מיין אומהיימלעכן גאָגל.

18

54

ב'מין אויף דער וועלם געקָומען

כ'בּין אויף דער ועלט געקוּמען ?י3 האָבּן אוּן בּעטן, איז אַזאַ וועלט,

איז אַזאַ. צייט,

אַז הינטער פענסטער אָפענע

פוּן פייגע לייט |

שלאָגט מען זעכצניאָריקע מיט איזערנע בּאַגנעטן -- בּין איך צוּ שפּאַס

מיט ליב האָבּן אוּן בּצטן

און לאַנג נאָך אפשר,

נאָך לעננער װי ס'קאָן אויפנעמען מיין זינען

ט'מען אוּמעטוּם '

בּאַנלײיך מיט הייזער שוי,

ט'מען בּויען גילאָטיגען,

קער איך אום מיין פּנים צוּ דער ערד, דער זױגערין, װאָס נערט אוּן קװעלט,

אוּן אַ קאַץ אַ מאָגערע אוּן יאָמערדיקע

טראָג צוּ זיך אין בּעט דערװאַרעמען

אין גליװערדיקער װינטערדיקער קעלט,

55

ך אי

בּיסט איצטער זייער קלוג,

אוּן אָנגעטוּן בּיסטוּ גרויסשטעטיש און סאָליד,

ס'איז בּיידע זאַכן שער צוּ מוח? זיין

פוּן בּיידע װער איך אוּמעטיק אוּן מיד,

אוּן איך גיי אַלץ אָרוּם נאָך אָפּגעריסן

װאָס טוג אָבּער! - ס'איז שוין אַבִּיסֹל שפּעט,

אוּן װי אַן אַלט-געװאָרענע ציגיינערקע,

עס קליידט שוין מער נישט, נישט דער בּאָרװעס, נישט די צעפֿ, אַמאָל די קליידלעך אוּנזערע (קרעטאָנענע), וי וייסע פֿאָנען מיט פרייד אוּן פרידן האָבּן זיך געװײט,

אוּן וועמען ט'מען נישט ליבּ געהאַט,

אוּן וועמען נישט געװאָלט דערקאָנען,

אַז אַלץ איז זיס געװען װי װאַסער אוּן װי בּרױט.

דער זאַמד, װוּ קאָן זיין ווייכער אויף זיך אויסציען אוּן שרייען, | אַזױ גלאַט אַ געשריי פוּן אַכצן יאָר,

אויף ערד, װוּ דען זשע צופאַלן אוּן װיינען,

און װישן זיך די אויגן מיט די האָר!

וי לייכט זענען געוען אונזערע טרערן,

אַזוינע פריידיקע, װי אוּמגעריכטע געסט,

אוּן בּאַלד זיך טריקענען, אוּן בּאַלד נישט װערן

אַזױ זענען געוען אוּנזערע טרערן

היינט בּויג איך זיך מיט שווערן קאָפּ צוּ יענער זומערדיקער וועלט, אוּן ווייל מיין האַרץ אין שװער,

56

וי שווער עס װערט אַ זינקענדיקע שיף,

אוּן וויל אַלץ מער אַראָפּװאַרפן פוּן זיך -

וויל איך די יוּגנט-פריינד מיינע נישט טרעפן

אוּן אויף דער שאַרפקייט פוּן זייער איינגעהאַלטענעם בּליק, און אויף דער שטיל:פאַרשװיגנקײט פון מול,

נישט זען, נישט אָפּפילן דעם גרול,

2928

1

אָט שטיי איך בּיים שפּיגל אוּן האַלט אַלץ אין בּעטן די האָר מיינע לאָז נאָך מיר איבּער,

אוּן זאָל נאָך זיי עמעצער גלעטן

אוּן ס'געשעט בּיי מיין שפּיגל אַ נס,

אָט שטיי איך, װי א וייסינקע צוייגעלע בע כ'דערקען מיינע קינדערשע שיך

אוּן די ווייסקייט פוּן קלייד,

נאָר כידערקען נישט מיין קינדערשע פרייך.

11

גאָט, כ'האָב קאַרשן אין קינדערשער לוּסט געגנבעט פוּן שכנישן סאָד, אוּן געװיינט מיטן פּנים אין היי,

דערנאָך אַ טאָג דריי אָדער צװי,

װי קאָן דאָס געשען, אַז בּיי דיר, אין דיין זוניקן רייף,

זאָל מען װערן אַזױיאָ װי איצט, אַזױ העפלעך אוּן טרייף,

אוּן מיט בּאָרװעסע פיס

איז געווען אַזױ גוּט, אַזױי זיס,

שװאָמען צוּ קלייבּן אין װאַלד, אָדער נאָדלען פוּן כװאִיע; וי אַ קליינינקע גויט, |

58

אוּן הערן, װי ס'רעדט אין טשעראָט

אַ זשאַבּע מיט גאָט,

זיך לייגן אוּן שווייגן,

אוּן ציילן אויף קינדערשע פינגער די צוייגן

איך קאָן דאָך גאָר איצט נישט דערקאָנען

אין שפּיגל מיין אייגענעם פּנים,

ס'זענען נישט מיינע אוגן,

װאָס האָבּן די גרינקייט פוּן זוּמער געזויגן,

ווען איך בּין דורך גערטנער צוּם טײכל געלאָפן זיך בּאָדן, אוּן געקריגן מיט ריטער פאַר טרעטן די בייטן אוּן שאָדן. וי קאָן דאָס געשען, אַז בּיי דיר אין דיין זוּניקן רייף, זאָל מען װערן אַװי-אָ װי איצט, אַזױ העפלעך אוּן טרייף !

59

א 8 חי ה

ווייס אוּן זינגענדיק, װי אַ פיגל, גייט אַ בריוף גיט מיט שאַרפן קאַנט

אַ בּרי די הויט פון האַנט.

ווערן מיינע ליפּן טרוקן,

און דער אָטעם איינגעשלונגען שטיל,

גיט אַ בּריוו אַ. װאַקל זיך, אַ פלי

פוּן די אױסגעשפּרײטע פינגער אויף מיין קני, אוּן די שוּרות גיבּן זיך אַ הויבּ

אוּן צעשיטן זיך איבּער די בּרעמען,

וי אַ גאָלדענער שטױבּ,

נאָר הייגט האָבּ איך געהאַט אַ בּריוו אַזאַ:

אַ קיל געטוּן אין פּנים, װי אַ ווינט,

אוּן די ליפּן מיינע אויסגעקרימט,

איז אַן אַקסל מיטן בּריוו אַראָפּנעפאַלן שװער, אוּן אין האַלדז האָט אויפגעקנוילט זיך

גרויס אוּן בּיינערדיק אַ טרער,

289

60

איז מיין שטום דען א שיף

איז מיין שטובּ דען אַ שיף,

װאָס עס ויגט מיך אַזױ אין מיין בּעט, פּוּנקט װי ס'גאַנצענע הױז

װאָלט אויף כװאַליעס געשטאַנען געבּעט.

אוּן כאָטש קיינער אין שטובּ אין נישטאָ, איז מיין שטוּבּ אַזױ פוּל מיט גערױש, אוּן כאָטש טירן אוּן פענסטער פאַרמאַכט, איז עס אָפן דוּרכויס אוּן דוּרכויס,

אוּן איך כאָטש אין העמד אוּן אין קלי; בִּין איך נאַקעט אינגאַנצן אוּן גאָר,

אוּן מיין האַרץ איז בּיי גאָט,

נאָר אַן אימה צעװויגט מיינע האָר,

129

אַ ליל מוּן נאַכמ

מיט אָפענע אויגן בּאַנעגנט מען פרייד,

מיט פּאַרמאַכטע קוּמט מען איבּער אַ שעה פוּן שגעון, אַ דאַנק דיר, גאָט, פאַרן בּאַגינען דעם בּלויען,

װאָס עפנט די אױגן מיט שיין,

אוּן די טרייסט איז אַ מאָדנע אַזאַ: עס מוּז אַװי זיין.

מיין גוּף קאָן גרינג זיין, װי אַן אויסגעשריי פוּן פרייד, אוּן שווער װי טרערן אין איינגעקלעמטן װאיען

איך דאַנק דיר, גאָט, פאַרן בּאַנינען דעם בּלויען,

װאָס בּרענגט מיר דערמאָנונג פון זוּן אוּן פּוּ ליכט

אוּן מוּנטערט מיין ווילן צוּ אויפשטיין אוּן פליכט.

מיין גוּף, װאָס איז אַ װאַרטנדיקע נעסט פאַר מרייד, איז איצט דורשטיק צוּ שלאָף אוּן צוּ רוּ, אוּן צוּ טױיט, װי צוּ רעגן אוּן טױען איך דאַנק דיר, גאָט, פאַרן בּאַנינען דעם בּלויען, װאָס זיין טרייסט איז אַ מאָדגע אַזאַ, אוּן איך ייס נישט אַלין, פאַרװאָס אין דאָס טרייסט: אַז דער טאָג מוּן פאַרגין, - אוּן איך מוּז פאַרגײן,

129

י ג א ע 5

אין מיין היים איז שוין אַ טיפער שב", בּיי אַן אײיגגעפּראָרענעם װאַסער װאָיעט אַ װאָלף אין ווינטערדיקן הונגער, װי אַ װאָלקן איבּער װייסע פעלדער ציט זיך זיין געשרי, מיט גרויסע ביימער.שפּיצן רופט דאָס דאָרף -- סאיז ציגן.פלייש אוּן װאָרעם בּלוּט אין מױיל.

אוּן נאָך: ס'איז טויט.שרעק, ס'איז זיס אוּן גרויל,

װאָיעט דער װאָלף. דער הונגער האָט אים שלאַנק געמאַכט זי פיט, האָט אים הויך געמאַכט דעם האֲלדז, האָט אים שאַרף געמאַכט דעם פיסק,

גײט דער װאָלף אויף אייגענעם בּאַראָט, אַלײן פאַרטרויט אויף קראַמף פוּן זיינע געגל, פאַרטרױט אויף שאַרף פון זיינע ציין,

אין מילן היים אין שוין אַ טיפער שבי, ביל אַן אײנגעפּראָרענעם װאַסער װואָיצט אַ װאָלף אין

ווינטערדיקן הוּנגער, װי אַ װאָלקן איבּער װייסע פעלדער ציט זיך זיין געשרי,

1931

אויף היימישן מצלױ, אָהאָ--האָ, װי עס גלוסט זיך שַמאָל נאָך זיין אויפן היימישן פעלך,

װוּ דער וינט שרייט מיט קרובהשן קופ אוּן מיט זאַמדיקע וויכערעס שנעלט,

גיט אַ דריי זיך דאָס קלייך אין אַ ראָר, בּלייבּן נאַקעטע, מיידלשע פיס,

אוּן די האָר שטייען אויף מיטאַמאָל אוּן גיבּן מיט װינט זיך אַ ריס,

איז מיין קערפּער נישט מער װי אַ צװײג אוּן בּוּקט זיך אוּן בּײיגט זיך צוּ ד'רערד,

אוּן איך שריי אָן אַ װאָרט, אָן אַ שפּראַן? װי אַ שטאָרך אױף אַ היימישן דאַךס

2229

04

צו דעם, װאָט איו גערעמט

האָט איר אַמאָל געטראַכט,

וי ס'טראַכט אַ מענטש אַליין מיט זיך,

אויבּ ס'איז אים אַ שעה אַ לױטערע בּאַשערט,

אַז ס'איז געמיין אַמאָל צוּ זיין גערעכט? -

אוּן אויפשטיין אינדערפרי אַזייגער אַכט,

אוּן לוּפטערן די שטובּן פון דער גאַכט,

דערנאָך האָמערן לייענען, אָדער אַליין זיין אַ פּאָצט, דערנאָך איז אוּמפּאַרמײידלעך מיטאָג אוּן קאָטלעט, אוּן געסט, אוּן טיי.. -

אוּן גראַדע אין אַ טאָג, ווען בּיי איינעם שטרויכ ען ויך די דאָס נישט דערזען אוּן בּלײבּן װי גישט הי

איך זאָג; איר זענט גערעכט,

עס טוּען אַזױ אַלע לײט,

אַזוֹי איז דאָס געזעץ,

נאָר איך -- מיין האַרץ איז אַ פּאָדליעץ - און װי בּיימער גלייך-געשוירענע אין פּאַרק, האָב איך פיינגט די אַלע,

װאָס זענען שטאַרק

מיט דער גערעכטיקייט

און מיט געזעץ,

איך האָבּ זיי פיינט װי גאַל, װי סם,

וי אַ געלונגענעט אוּן גלאַטן גראַם,

קנ

5

האָט איר אַמאָל געטראַכט,

װי ס'טראַכט אַ מענטש אַליין מיט זיך,

אויבּ ס'איז אים אַ שעה אַ לױטערע בּאַשערט, אַז ס'איז געמיין צוּ זיין גערעכט}

2040

6

איל האָב קֵיין אייגציקָע נאָך נישט קֵיין גרויע האָר

איך האָבּ קיין איינציקע נאָך נישט קיין גרויע האָר, נאָר שוין בּין איך װי יעדערער גענוּג געמיין,

וויגן זיך די אַקסלען מיינע, װי פוּן װינט געשלאָגן, ווען כ'זיץ סתּם אַזױ בּײנאַכט אוּן ויין,

עס זענען נאָך די פיס מיינע, וי פעסטע שטאַמען, אוּן די הענט, וי בּױגעוודיקע צוייגן,

טאָ פאַרװאָס ווילן אָפט אַזױ אַראָפּזינקען די בּרעמען, אוּן די ליפּן װילן מער אוּן מער אַלץ שוייגן?

אוּן שווער איז גלויבּן, אַז איך בּין שוין נאָך די דרייסיק, -- פוּן אונזער דור דער סאַמע, סאַמע מיטן, אַז ס'וועלן יינגערע, װי מחנות שוועלגעלעך, אַ הױיבּ טאָן זיך,

מיך מיידן, װי איך די זיידעס האָבּ געמיטן

1928

62

לאפירינם ערשטער, צווייטעך, דריטער שטאָק, גיי איך טאָג, נאָך טאָג,

אוּן דער, מיין גאַנג, אַזֹױ גענוי און קלאָר איז אַ לאַבּירינט, װאָס גרוילט מיר מיינע הא

אוּן די, װאָס כ'עס מיט זיי פוּן זעלבּן לעבּל בּרויט, אַנטלױפט פוּן זיי מיין בּלוט, און סווייכט פוּן זיי מיין הויט.

אוּן מיינע פיס, װאָס גײיען שטיל אוּן גרינג, ווילן לויפן, שניידן קעגן װיגט,

ווילן לויפן פון גענויעם װאָר, פוּן דעם לאַבּירינט, װאָס גרוילט מיר מיינע האָר,

1928

66

אַ 8 וז אַ |

ס'איז יאַנואַר,

(העט ווייט הינטער די שנייען חלומט זיך מיר פייגל.מילך אוּן רויטער מאָן)

און כ'גיי אין פּאַר

מיט דער לבנה,

מיט דער נאַכט,

אוּן מיטן שגי,

װאָס מאַכט מיר ווייס מיין טראַכטן

אויף דינעם שטענגל

גייט אויף דער ריך פון מיין ציגאַר,

בּלייבּט הענגען פֿאַר מיין אויג,

וי אַ פאַרזאַמטער פויגל,

ס'איז יאַנואַר,

מיין גריגער בּערעט העלט, װי פרישע בּלעטער.

כ'געדענק; |

ס'איז שפּעט אין וינטער,

אוּן ס'אין שפּעט אין נאַמט,

אוּן פוּן די פיס מיינע די שאָטנס אויפן שניי,

וי שווערע וייזערס שלעפן זיך,

אוּן צייכענען: ס'איז שפּעטער נאָך,

גאָך שפּעטער,

ס'איז יאַנואַר,

(העט ווייט הינטער די שנייען חלומט זיך מיר פייגל-מילך אוּן רויטער מאָן).

1932

09

לערמאָנטאָװם אַ ליך

אין אַ ווייטן לאַנד,

אין יאָרן שפּעטיקע, שוין מידע

אַ גאַסן-זינגער האָט געבּראַכט זיין ליד,

אוּן זיינע יוגנטלעכע רייך פוֹן האָס אוּן ליבט צעפּלאָנטערט אוּן מיט פרעמדער שפּראַך פאַרקרימט, נאָר איך האָבּ זיי דערקענט,

װי מען דערקענט אַ ליבּן פּנים, אויסגעקנייטשט פוּן יאָרן, אוּן טרערן זענען מיר געקוּמען הייס אוּן גרינג, און איצט, אין אוּנזער דור,

װאָס בּענקט נישט מער נאָך גאָט אוּן ליבּט,

האָבּ איך געאַנט, אַז װידער כבּין אַ קינד,

1928

70

האַלאָ, מיין האַרש}

האַלאָ, מיין האַרץ!

גענוּג געדרייט די קאַטאַרינקע!

עס פאַלן מיינע לידער טױב אוּן שװער,

װי זילבּער-שטיק פוּן איינעם פוּן יענע ליט,

װאָס וויינענדיק אין הויפן רױטן גאָלד,

האָט מען פאַרקױפט דעם גאָט,

אָדער אַ פריינט,

האַלאָ, מיין האַרץ !

פֿאַר וועלכן טייוול האָסטוּ מיך פאַרקויפט,

װאָס פוּן שטוּב מיינער איז אַנטלאָמן שױן די לעצטע מױז} אַזױ איז אימחדיק בּיי מיר ;

אָן גאָט,

אָן בּרויט,

נאָר ס'לעשט זיך נאָך אין מיר אַ לעצטע בּענקעניש, װי אין אַ יוּליינאַכט אַ לעצטער שטערן, /

װאָס װיל פון הימל נישט אַראָפּ,

בּיז גרויסן טאָגן,

כאָטש ס'זענען מיינע אױגן זאַט פוּן בּיטערניש,

אוּן יעדער טראָט,

געשריי,

אוּן בּליק,

אַפילוּ דער צאַרטער בּינען-װינט, װאָס פאַר מיין פענסטער פליט, װאַרט אין מיין שויףּ /

1

די מעשה פון דעם װאָלף אוּן ציג,

אָט יענע מעשה פוּן דעם װאָלף אוּן ציג. האַלאָ, מיין האַרץ,

שט פריטעט די קאַטאַרינקע {

1032

72

אין גרינעם בּוים לינט גרויער אֵש,

אוּן שמייכלענדיקע ליפּן קענען אָנהױיבּן צוּ האַסן, איז גוּט צוּ עטעמען אין גרינעם בּוים,

אוּן גוּט מיט שמייכלענדיקע ליפּן שפּאַסן.

אוּן כאָטש איך ווייס, איך וייס, איך װייס, אוּן איך געדענק, װאָס סיקען פוּן ווייסע בּייגעװודיקע פינגער װערן,

איז גוּט צוּ פילן דעם אָנויר פוּן אַ האַנט

אויף הייסקייט פוּן מיין שטערן

אוּן װאָס איז גאָלדענע רייך?

(אַז סיקען אַפילוּ רוט שאַרעיענדיקער זשאַר פאַרלאָשן װערן איז גוּט צוּ שטיין, מיטן פּנים צוּ דעם פּלאַם

און גאָלדענע רייד צוּ הערן,

73

ווען דוּ װעסט דורכגיין מיט אַ פרו

װעל איך צוּמאַכן די אױגן,

אוּן איך װעל טראַכטן אָט אַזױ;

ס'איז גרינער גראָז פאַראַן,

אוּן זוּן,

אוּן רעגנבּויגן,

און נאָך װעל איך טראַכטן מיט צוּגעמאַכטע אױגן;

עס רייסט דער װינט אַװעק די װײיסע בּליטן פוּן אַן עפּלבּוים, און דער זומער טראָגט אַװצק די גרינקייט פוּן אַ װאַלד, אוּן ס'גייט אַ װאָלקן אין הויכן רוים,

פאַרדעקט די גאָלדענאָ זון,

זאָל זיין איך בּין דער עפּלבּוים,

זאָל זיין איך בּין דער װאַלד,

זאָל זיין איך בּין די זוּן,

זאָל זיין.. זאָל זיין,, אויבּ ס'קאָן נישט אַנדערש קוּמען, אוב ס'קאָן נישט אַנדערש זײן,

24

פאָרסט אַװעק - דערקען איך נישט קיין גאַס, אוּן אויבּ כ'דערקען זיי יאָ -- זענען זיי מיר פרעמד, די ערשטע שורה קאָן מען גראַמען מיט מאָנפּאַרנאַס, די צווייטע -- מיט אַ העמד, גאָר כ'וויל קיין גראַמען ניט, עס איו מיר אוּמעטיק, װאָס דוּ האָסט מיךף נישט ליב. פּונקט װי די ליכטיקייט װאָלט היינט אויף לאַנג, אויף לאַנג פאַרגאַנגען, פּוּנקט וי אַ פעלד װאָלט אויפגעהערט צוּ רוישן מיט די זאַנגען נאָר כ'וויל קיין פאַרגלייכן ניט, עס אין מיר אומעטיק, װאָס דוּ האָסט מיך נישט לִיבְּ,

05

איך שרייבּ דיר נישט קיין ליבּע.פריו, נאָר אין דער טיף : וויינט מיין האַרץ צוּ דיר,

וויינט מיין האַרץ צוּ דיר אַצינד,

וי ס'פלעגט זיך בּעטן צוּ דער מאַמען, ווען כ'בּין געווען אַ קיגד,

אונטער דער מאַמעס אױג

בּין איך געװאָקסן הייס, אוּן בּרוין, און שטאָרק, איצט זענען קרעלן דיינע,

װי אַ שניט 8 רױטער אױיף מיין קאַרק, אוּנטער דער מאַמעס זוּן

בִּין איך אַ בּוימל מאַלינעס געװען

רויט אָנגעגאָסן מיט שטראַלנדיקער פרייד, איצט בּין איך אַ װינטערדיקער בּוֹים,

צוּ בּייזע װינטן גרייט.

איך שרייבּ דיר נישט קיין ליבע.בּריו, נאָר אין דער טיף

וויינט מיין האַרץ צוּ דיר,

66

פוּן אַלע װינטערן,

װאָס איז דען פאַרבּליבּן פער,

וי עטלעכע פאַרשנײיטע ווענט אין לויטערקייט פוּן ווינטערדיקע טעג, אוּן פוּן מיין האַרץ אָן אױסגעװאַרצמטער אוּן ליבּער װעג! אוּן װאָס אי דען פאַרבּליבּן מעך

פון אַלע זוּמערן,

אַ װאַרעמקײט פוּן װינט, אַ וייסע קלייך

אוּן פוּן מיין האַרצן אױיסגעװאַרעמט עטלעכענע רײד;

יי אַ הינקלדיקן טישל אונזער ראַנדעו,

איך די ערשטע בּין געקוּמען

אוּן נישט דוּ,

(יאָ צי ניט,

אַזױ קוּמט אין אַ ליד),

האָט דאָס טישל זיך אַ ויג געטוּן

דיך בּאַנעגענען, אַװצק אין ליכטיקן גאַלצָפ,

אוּן איבּער מיר האָבּן זיך בּייטשלעך גאָלדענע צעפאָכט, בּיז אין בּלויען רויך בּיסט שטיין געבּליבּן נעבּן מיר, האָט דער גאַלאָפּ אַ זעץ געטוּן זיך איף אַלע פיר, אוּן מיט טלאָען זילבּערנע אָפּנעטוּפּעט אין מיין בּלוט: טופּ-טוּפּ,

טופּ-טופּ,

גוּט, װאָס בּיסט געקומען,

גוּט,

(יאָ צי ניט,

אַזױי קומט אין אַ ליך.

18

צוויש* מיר מיט דיר איז מער נישטאָ קיין רייך, און שטילקייט האָט זיך אױסגעשפּרײט

אוּן פאַרטאַיעט זיך אונטער די טריט פוּן פיס, כ'װאָלט עפעס זאָגן נאָך געװאָלט פאַר אידלקייט, אוּן האָבּ נישט װאָס. | הויבּ איך אויף מיין פּנים,

עס איז מיין שמיב?, װי אַ דינע אָנגעצוּנדענע ליכט. אוּן כ'ווייס נישט, ועמען װיל אין צוליכטן

אין פּינטטערער פאַרשוויגנקייט, |

זיך אַלין, | 0

צו דיר,

אויף אונזער טיש איז עפל דאָ און בּרויט,

און אַלץ װאָס זומערדיקע שפע ס'פּאַר אונז צוגעגריים, עָר וי די בּלעטער, װאָס האָגן אָפּגעדאַרט,

זצגען אונזערע רייך, :

בּינד מיר אױף הינטן די הענט,

ווייל זיי ציען זיך וייס אוּן פאַרבּלענדט יעדן יאָר צוּ אַן אַנדערנס האַלז.

איך דערקען גישט, בּין איך עס, צי נישט, פאַר מיין אייגענער האַרץ,

וי פאַר אַ געץ,

טאַנץ איך אַ מאַלפּישן טאַנץ איבּער דר'ערד מיט װײטיק פוּן מענטשלעכע טריט.

אוּן מיין מוח בּיז רוט איז צעבּרענט,

נאָר מיין מוח געדענקט,

אוּן טייט מיט צוויי דינינקע װייזערס

צוּ מיר אין די שװאַיצלען פוּן אוגי

נאָר ס'פאַרמאַכן די אויגן זיך סייװי

אוּן פוּן זיך אַלין,

כ'בּין געפירט פאַר די העגט

אוּנטער פויקן פוּן אייגענעם האַרץ

װאָס פאַרגײיט אין מיין לײב -

מיט אַ שטילן געולין

80

ער האָט פאַרטראַכט אַ סוף צו אַ טאָג, ווען איך װיל נישט די ווּן זאָל אַראָפּ;

אוּן װער האָט פאַרטראַכט און געשיקט אַזאַ שעה, און אַ. װאָלקן פאַרגײט װען דער הימל אין בּלאָן

און אַ קול, װאָס איך װיל אים נאָך הערן און הערן אוּן הער װוער האָט די שטילקייט געשיקט וי אַ תּהום, מיין ווילן צעשטערן?

81

6

ווען זאָס האַרץ מיט אַ שװערקייט װערט פול,

אַז ס'קאָנען די פיס מער דעם גוּף נישט פֿאַרטראָגן, אוּן ס'ווילט זיך מיר פאַלן אויף פיף

אוּן זיך היגטיש צעװאָיען,

װי אַ חיה נישט וויסן פאַרװאָס

אוּן פאַר װעמען -

איז דעמאָלט, װי מילך אױיף די ליפן,

קומען עטלעכע נעמען;

דער ערשטער אין זיס -- ירמיהו,

ויין גוּף װי אַ בּוים אַ פאַרבּרענטער פוּן דונער, איז שװאַרץ אוּן פאַרװאָגלט,

מיט ליפּן, װאָס האָבּן קיין זוּן נישט געטרונקען גאָר בּיטערן װאַסער,

זיינע הענט - לענג אס מיטן װינט זיך צעעפנט, אויף אײיבּיקן פרעגן

וי צווייגן, װאָס דאַרפן צעבליען

אוּן װאַרטן אויף רעגן

82

=

עס שרעקט, ירמיהו, דיין קָאָפּ װי אַ װאָלקן, דיינע הענט איבּער אים,

וי צוויי ווייסע לבנות,

אויפן נאַקן דער יאָך האָט געגראָבּן אַ ליג-אָרט, אַװױ טיף װי אַ מולטער,

אוּן דער וויי בּיזן האַרצן.

דיינע פיס, װי די פיס פון אַ קעמל,

װאָס האָפט נישט צוּ װאַרפן די משא

אוּן גרויס איז דער מדבּר,

אוּן ווייט איז דאָס װאַסער -

אַזױ דיינע פיס, ירמיהו.

אוּן געגרייטע פֿאַר דיר

דאָס אַשׁ

מיטן זאַק,

אוּן דער גוּף, װי אַ בּוים

װאָס װאַרט אויפן האַק.

8

בּײינאַכט פאַרמאַכט זענען די טירן,

וָאֶר די הערצער אָפענע זענען פאַר בַּשׁוּרוֹת גרייט,

סראַנט אויף ליפן בּיטערע דער נביא

דעם טאָג פוּן טױיט,

שלאָפט דער קייסער אױיף אַ וייסע העלפאַנטבּײנערנער בּעט, אי די לבנה, װי אַ זילבּערנער פעכער איבּער דער שטאָט, שטעלט זיך ירמיהו בּיי דעם קייסערס טיר

ווערט זי, װי א וייסער, סויטער קאָפֿ,

ועקט דער קייסער זיך אוּן ס'ווערן בּיי אים שאַרף אוּן בּלאַנק די ציין, שטיים ירמיחו אײינגעװאָקסן בּיי זיין בּעט.

יל דער קייטסער נעמען אין האַנט די שפּי,

זעט ער - זיין האַנט איז טויט,

08

4

5

איבּער מערק ירמיהו רעדט מיט זיין מרה.שהורה, טאַנצט דער מאַרק אין זיין רונדקײיט,

אין אַ פריילעכער מהומה.

זענען הייזער צעשראָקן, װי רינדער פאַר שחיטה, אוּן מיילער װי הײלן,

אוּן צינגער, װי גלעקער פוּן טוּמאה,

צימבּלען פריילעך מטבּעות

אויף סוחרישע העגט,

נאָר עס ליגט מרה שחורה,

וי בּלויע סיניאַקעס,

אונטער בּעטלערשער העמך,

קאָכן װײיבּער דאָס פעטס פוּן די רינדער

אין טעפּ אויפן פריילעכן פייער,

נאָר אַ פינצטערקייט הענגט איבער טירן

אוּן אין שפּאַלטן פוּן הייזער,

איבּער מערק ירמיהו רעדט מיט זיין מרה.שחורה, שטיקן זיך ווערטער אין שטוּמקייט,

וי מען שרייט אין אַ חלום,

וי שכּורע מיילער צעקרימט זענען טירן פון הױיפּט-שטאָט בּן"עזור זאָגט נבוּאה:

אָ פרידן אייך, פרידן,

די זוּן קומט אוּן גאולה,

85

וי

שעלט יִרמיהוּ זיין טאָג אָט אַזױ:

חנינה בּן-עזוּר אין קלייד פוּן ווייסן זייך,

אַז ווייסקייט איז אַלץ איינס, װער ס'טוּט עס אֶף אוּן זייד איז גלאַטער אויף אַ פעטן לײב,

אוּן טרייסט איז זיסער,

אוּן בּיטער איז געשריי פוּן פּיין,

נאָר ס'ענטפערט דער װידערקול אױף אַלע װערטער גלייך, חנינה בּן-צזוּר אין קלייד פוּן װייסן זייד,

אוּן ס'װאַרטן גריבּער אויף העלקייט פוּן מיין ליבּ, אוּן ס'װאַרט געפענגעניש אױף אוּמרו פוּן מיין האַרץ, אוּן ס'האָט אַ שטאָט אַ לײבּ פאַרטריבּן

אוּן געבּליבּן איז בּיי הינט,

ענתות -- איז מיין שטאָט,

אוּן אַלע טירן זענען ענג פאַר מיר פאַרקריצט,

אוּן אַלע גרענעצן װי זעגן זיך פאַרשאַרפט,

מיט ציינער אָנגעשפּיצט זיך צוּ מיין קאָפּ,

חנינה בּן-צזור אין קלייך פוּן ווייסן זייך,

88

ש א תע ו גנ א ה | * װ א גנ "

נישט. ווייט פוּן די בּוּלװאַרן,

װוּ ס'בליצט בּיינאַכט די ליכטיקייט מיט רױט און בּלאָ, אוּן פּוּנקט וי בּרויט אויף פוּנטן, פאַרקויפט מען װײיבּער אויפן שצה, נישט וייט פוּן די בּוּלװאַרן

שטייט די װאַנט פון די פּאַריזער קאָמוּנאַרן

געבּלײכט פוּן רעגן זענען די ציגל אַלט,

אוּן אפשר האָט מען זי געבּערשטלט אוּן געװאַשן

כּדי דאָס בּלוט צוּ פאַרבּאַהאַלטן,

מיט קליינע קוילן לעכעלעך צעװאָגלט

װעדליק אויף דער װוּקס פוּן מענטשן

אוּן העכער נאָך

בּיז צוּ אַ װוקס אַזאַ,

ווען מ'הױבּט זיך אויף מיט הענט אוּן האַלדן

צוּ דראֶָען, אוּן צוּ שפּאָטן אוּן צוּ שעלטן

איינער האָט דאָס העמד צעשפּיליעט

אוּן מיטן פּנים אָפן פאַר דער געפאָר

האָט ער געשריען:

מיינע בּלוטיקע גערוּסן װעלן קומען, קוּמען, קוּמען,

די גערוסן י

פוּן דעם ערשטן קאָמוּנאַר,

דער יינגסטער האָט די װוּנד אין בּיידע הענט פאַרדריקט, וי אַ בּעכער? אַ קליינס,

87

װאָס איז גליאיק

אוּן בּריט.

געבּלייכט פוּן רעגן זענען די ציגל אַלט,

אוּן אפשר האָט מען זיי געבּערשטלט אוּן געװאַשן נאָר סזענען דאָך פאַראַן אויף זיי געשטאַלטן.

אַ פּנים פוּן אַ פרוי

(נאָך זייער יוֹנג)

די ליפּן אויסגעצשטרעקט, וי צוּ אַ טרונק,

וי ס'װאָלט אַ דאָרשט געפּײניקט

פון אַ קרענק צי פוּן אַ וי,

אָדער אפשר פוּן אַ זינגען אָט אַזאַ

װאָס איז קיין ליד נישט,

נאָר דאָס געזאַנג פוּן אייגענעם געשרי,

געבּלייכט פוּן רעגן זענען די ציגל אַלט,

אוּן אפשר האָט מען זיי געבּערשטלט אוּן געװאַשף נאָר ס'זענען גאָך פאַראַן אויף זיי געשטאַלטן

האָבּ איך געזאָנט צוּ זיי:

- שוין זעכציק יאָרן, יאָר נאָך יאָר,

דער טוּמל אויף בּוּלװאַרן איז געװאָקסן

(אוּן מאַנכע גייען שוין אין שיכעלעך פוּן גאָלד) נאָר איר זענט אויף דער װאַנט געבּליבּן בּלייך און גראָ האָבּן מיילער פוּן געשטאַלטן זיך צעלאַכט,

אַז ליידיקע זענען געבּליבּן הענגען מיינע װוערטער, - ס'איז אויסער אוּנז דאָך קיינער נישט - גישטאָ. אוּן דוּ אַלײן װאָס לעבּסט - בּיסט ערד!

58

אוּן בּייז בּיסטו, פאַרקרימט,

וויי? בּיסט נישטאָ אין לעבּעדיקער װאַנט, מיט אוּז!

נישט ווייט פוּן יענע - אָט בּולװאַרן,

װוּ ס'בּליצן פייערן מיט רױט אוּן בּלאָ

אוּן פּונקט וי בּרויט אויף! פונטן, פאַרקויפט מען װייבּער אוימן שצח, נישט ווייט פוּן די בּוּלװאַרן /

שטייט די װאַנט פוּן די פּאַריזער קאָמוּנאַרן

9

ציעבּל, צימבּל, ציעבל-באָק

צימבּל, צימבּל, צימגל.בּאָק,

ס'פאָרט אַ שליטן מיט אַ גלאָק,

נאָר נישט איך זיץ דאָרט אין שליטן, סיזיצט דאָרטן אַ גראָבּע מויך

(וויי איז צוּ די גלאָקן,

אוּן איך גיי פאַרגיל צופוס

אוּן דער שניי טוּט מיר אַ בִּיס

אין לאָך פוּן מייגע זאָקן,

צימבּ?, צימבּל, צימבּל.בַּאָק, ס'פּאָרט אַ שליטן מיט אַ גלאָק, זיצט דאָך דאָרט די גראָבּע מױד, שליטלט צוּ איר חתן, (וויי איז צוּ דעם שליטן, אוּן איך גיי צוּפוס פאַרבּיי, אוּן דער שגיי, אָס דער הולטא, הערט נישט אויף צוּ שיטן

צימבּל, צימבל, צימכּל.בּאָק, ס'פאָרט אַ שליטן מיט אַ גלאָק, זיצט דאָך דאָרט די גראָבּע מולף

90

צוזאַמען מיט איר חתן,

(וויי איז צו דעם פערדל,

אוּן איך גיי פֿאַרביי צוּפוס, און זע דעם חתנס לאַנגע נאָז צוויל איילן מיט אַ פערטל,

צימבּל, צימבּל, צימבּל.בּאָק, ס'פאָרט אַ שליטן מיט אַ גלאָק, זיצט דאָך דאָרט די שיינע פּאָף אין צוויי גראָבע פוּטערס

(וויי איז צוּ די טכוירן !

און איך גיי פאַרבּיי צוּפוס

זע דאָס פּאָרל פאָרט צוּם גט בּרונז, װי פאַרפרוירן,

צימבּל, צימבּל, צימבּל.בּאָק,

ס'פאָרט אַ שליטן מיט אַ גלאָק,

נאָר נישט איך זיץ דאָרט אין שליטל, ס'זיצט דאָרטן אַן אַלטער רב,

(וויי איז צוּ דעם זיווג),

אוּן איך גיי פאַרבּײ צוּמוּס,

זֹע, דער רב, ער דרימלט צו

און פּיפּקעט פוּן זיין ציבּיק.

צימבּל -- צימבּל -- צימבּליבּאָק, ס'קליגנט שוין נישט דער פיינער גלאָק, ס'פאָרט שוין נישט דער שליטן,

אױסגעשפּאַנט דאָס פערךל, (וויי אוּן װינך אוּן װונדער, אוּן איך גיי פאַרבּיל צומוס, זע די גראָגע מויך אַלילן, די לאַנגע נאָז בּאַזוּנדער,

צימבּל,. צימבּל, צימבל-בּאָק, אָס אַ מעשה מיט אַ גלאָק.

אַ ליף צוּ מױן קלױױידער-שאַנק

עס הוידען זיך די שאָטנס אױף זי װענט, אוּן דורכן פענסטער קוּמט אַ גרױט שיין,

ס'איז נאַכט. איך ליג אוּן טראַכט אריין וועגן מיין בּרוינער קאַצאַװעיקע,

זאָל איך מאַכן דערפון אַ קלייד,

װעט זי שמאָל זיין אוּן װעט זיין קוּרץ, פּונדעסטװעגן -- - -

אַ קלייד אין פאָרט אַ שטיקל גוטס,

ליג איך אַזוֹי אין דביקות, אוּן טראַכט ועגן מיין בּרוינער קאַצאַװעיקע,

גיט דערװוייל די בּעט אַ רוק זיך אוּן אַ פאָף, אוּן סקריפּעט װי אַן אַלטער שונא: גאַר,

אַ קליידל מער, אַ קליידל װײגיקער,

דער עיקר זענען גאָר די האָר,

אוּן די אַלטע קאַץ מיאַוקעט מיט אַ בּרייטער קעל: - איך בּייט אויך אַמאָל די לאַטעס אויף דער פעל, זיי שוין נישט אֲואַ-אָ קאַרגער דרײקאָפּ

און זאָג אַ גוּטן טאָג דער ברױינער קאַצאַװעיקע,

ליג איך אַזױ אין דביקות אוּן טראַכט אַרײן וועגן מיין בּרױינער קאַצאַװעיקע,

3

הינטערן װאַגט בי מוין שבן

הינטערן װאַנט בּיי מיין שכן

איז אַ גרילכל פאַרקראָכן,

אוּן אַן אַלטער זאָגט דאָרט אַ תּפילה צום כּביכל, געט ער אויף בּרויט אוּן קאַרטאָפל,

און די גריל זוּמט איר געבּעט:

-- פּרוּכנע אין בּרעט,

ענטפערט די שטילקיט: אאָ, נאָס װעט זי געבּן בּרויט און קאַרטאָפל און פּרוּכנע אין אַ ויליקער שעה,

הינסערן װאַנט בּיי מיין שכן איז זייער שטיל; אָן בּרויט איז אַנטשװיגן דער אַלטער, אָן פּרוכנע - די גרילס

44

שלמיבטט דער (ני

כ'האָבּ די װערטער דיינע, שלמינקע שמיך, אַזױ געהיט, אַזױ געהיט, פּונקט וי מיינע הילצערנע ליאַלקעס,

אוּן אַזױ טייער איז געװען מיר יעדעס װאָרט וי איצט דער אָנדענק פוּן דיין וייסער בּאָרד, אוּן װי דעמאָלט מײנע הילצערגע ליאַלקעס,

אַ שוימיקער איז דיין פּעגאַן געװען, שלמיגקע שמיר, דוּ פלעגסט אַ פלי טאָן אַזש בּיו װלאָדעװער יאַריד, אוּן צוּריק גישט מיטן גלייכן װעֵג.

נאָר אין אַ גְרוּבּ פלעגט זיך אַרײנדרײען אַ ראָד, אוּן לעבּן װאָגן, לעבּעדיקער גאָט, : שטייט אַ ציג,

אוּן דער װאָגן איז פּלוצלינג אַזױ שװער אוּן דער װעג צעללויפט זיך, וי אַן אָפענע שעף אוּן מען וייס נישט װוּ דער טראַקט,

בּאַ דיין שוימיקן פּעגאַז, שלמינקע שמיך, האָס די ציג געדאַװנט, וי אַ גוּטער ייך, (גישט דאָ געדאַכט),

95

אוּן פּלוצלינג ליגן רודעס געלט, אוּן ליכטיק װערט אין פעלד, / נאָר נישט וי פוּן גאָטס זוּן.

זעט מען שוין: מען איז פאַרקראָכן אױף אַן אָרם, זוּכט מען גאָטט װאָרט, איז דער זכרון, װי אַ שטיין.

=

ווערט ליכטיק דער זכרון, מען דערמאָנט זיך: שמט, איז די ציג נעלם װי אין דר'ערך, ‏ /

גיט מען פוּן די ניינציקער אַ היפשן זופ אַזאַ,

דיין שוימיקער פּעגאַז, שלמיגקע שמיך, אין מיינע טרוקענע פערון שטייט געשמיךט אויפן 6 פוּן זיין װאָרט,

אוּן כ'האָבּ צוּ זיך אַליין פּרעטענזיע - װאָס דאַרף איך הערן אַת-----סקעס בּעקעמעקענע רעצעניט אַז כ'האָבּ דיין גאָלדענעם אוצר פאָר אַ שפּיגל זיך געמאַכט.

2 2